Saksische samenzwering

Ik heb in mijn leven al vele romans gelezen. De boeken speelden zich op de meest mogelijke en onmogelijke plekken af: van Nederland tot Peru, van de regenwouden in Suriname tot de slums van Calcutta, op verre planeten of in fictieve werelden als Midden Aarde of Narnia.

Al grasduinend in de bibliotheek stuitte ik op de thriller De afstammeling van Almar Otten uit 2011. Grappig om een boek te lezen dat zich afspeelt in Deventer, de stad waar ik al achttien jaar werk. De schrijver is – net als ik – verbonden met de Gemeente Deventer.

 

Toren Lebuinuskerk, Deventer

Nu zijn thrillers niet mijn favoriete genre, maar de geheimzinnige historische insteek pakte me direct. Het draait allemaal om de Irminsul, een heiligdom van de Saksen uit de vroege Middeleeuwen. Volgens de overlevering was het een hoge houten zuil (of was het een heilige boom?), immers, irmin sul betekent zoiets als grootse of alomvattende zuil. Mogelijk verwees het heiligdom naar Yggdrasil, de wereldboom uit de Noordse mythologie. In 772 verwoestten de christelijke legers van Karel de Grote de heidense Irminsul. Waarschijnlijk vond de slag plaats in Eresburg, het tegenwoordige (Ober)Marsberg, ten zuiden van Paderborn in Duitsland.

Terug naar het verhaal in Deventer. In De afstammeling ontdekt historica Lineke Tesinga – die werkzaam is in de Stads Atheneum Bibliotheek – een Middeleeuws boekwerk waaruit zou blijken dat de Irminsul ook een groot aantal diamanten zou hebben bevat.

Ondertussen is er een verknipte baron in Duitsland die wraak wil nemen op Karel de Grote. De Saksen moeten hun gebied weer innemen en de christelijke bezetters verjagen. Heeft de brandstichting in de Lebuïnuskerk daarmee te maken?

Een achtbaan van spannende scènes begint.

Het decor is voor mij zeer herkenbaar. Een biertje in Café de Heks of de Dikke van Dale, een etentje in Bouwkunde, achtervolgingen in de Papenstraat en natuurlijk de  gangen, trappetjes en oude zolderruimten van de Stads Atheneum Bibliotheek.

Toegegeven, sommige plots vond ik minder geloofwaardig, maar ik kon het boek maar moeilijk wegleggen. Een recensent noemde de het werk zelfs De Da Vinci Code aan de IJssel.

Op een dag ontdekten ze ons...

Op een dag ontdekten ze ons. Tijdelijk werden alle oorlogen gestaakt, dit had de mensheid nog nooit eerder meegemaakt. In feite wilden de Tumeralds een soort zending op de aarde bedrijven. Onze achterlijke consumptiecultuur en gewelddadige religies laten vervangen door de Spiritualiteit van het Licht.

Het lukte slechts ten dele, maar veel aardbewoners werden nieuwsgierig naar die andere wereld waar het allemaal veel vredelievender zou zijn. Sommigen vertrokken naar daar…

Rick bijvoorbeeld. Zit in een midlifecrisis, baan verloren, vriendin weg. Op zoek naar geluk op Tumerald. Oynte wordt zijn verplichte gids, hij raakt bevriend met planeet- en landgenote Femke. Als Oynte vertelt over helse zonsverduisteringen en de zoektocht naar de verloren geraakte Zonnesteen, een meteoriet die licht en liefde bevat, wil hij meedoen met haar queeste.

Femke is een pas afgestudeerde antropologe. Een vrolijke meid die daardoor verhult dat ze een stil verdriet met zich meedraagt. Lekker direct en soms wat brutaal, maar met een sterk rechtvaardigheidsgevoel.

Oynte is gids en leidsvrouw. Bezit een raadselachtige wijsheid, maar is ook weer niet onfeilbaar. Ze is diepgelovig en voelt zich geleid door de Godin die ooit de Zonnesteen zond. Ze laat zich leiden door de U’lara, het heilige boek dat verhaalt over de Schepster van licht en liefde en de Zendster van de meteoriet.

Zonder Oynte kunnen Rick en Femke zich maar lastig handhaven in die vreemde wereld met een totaal andere cultuur. Vooral voor een man alleen als Rick. Je kunt er dredds tegenkomen. Heldhaftige amazones die af en toe mannen ontvoeren om zich voort te kunnen planten.

Nieuwlichters

Maar er zijn veel grotere gevaren. Subtiele en geniepige tegenkrachten die er baat bij hebben dat die Zonnesteen nooit gevonden wordt.

De Nieuwlichters hechten geen geloof aan een Godin. Zij bouwen hun eigen wetenschappelijk verantwoorde minizon om de eclipsen te verlichten.

Heerseres van het heelal

En wat doet de Keizerin? De vrouw die zo beetje de macht heeft over heel Tumerald. Ze is een moederlijk type, maar wordt oud. Kroonprinses Tiannta staat te trappelen om de macht over te nemen en zij ‘gaat het heel anders doen.’

Ze is populair bij het volk. Zij zal die gelukzoekende Aardlingen, vooral de mannen, streng in de gaten houden. Bovenal wil zij de machtigste van het heelal worden. De Tumeralds zijn immers het Verheven Ras van het Universum.

Fantasy schrijven is verslavend…

Het verzinnen van een andere wereld

Het schrijven van fantasy / science fiction vergt een hele andere voorbereiding dan het maken van een op de werkelijkheid gebaseerde roman.  Daten met God en Gewenst Leven speelden gewoon in Nederland af, omstreeks deze tijd of misschien een jaar of 20 geleden, maar bij mijn fantasieën over de planeet Tumerald ben ik bezig een hele andere wereld te verzinnen.

Een groot Yellowstone

De buitenaardse beschaving is ontstaan op een grote maan die rond een Jupiter-achtige gasreus draait. Dat heeft consequenties: de getijdenwerking is er veel heviger dan op aarde. Er zijn zeeën, maar het verschil tussen eb en vloed is enorm waardoor de meeste steden niet aan zee liggen. De vulkanische activiteit is groot, waardoor die hele wereld een groot IJsland of Yellowstone is. Daardoor zien de gebouwen er heel anders uit. Aardbevingbestendige ronde, organische vormen en als de bodem trilt dan scheuren er geen muren, hoogstens drilt je huis zoals een pudding.

Geen fossiele brandstoffen

Er heerst een natuurlijk broeikasachtig klimaat op Tumerald. Fossiele brandstoffen ontbreken. Steenkool, gas en olie: het is er niet, misschien moet het nog ontstaan en leven ze nog in het Carboon. Brandstofmotoren zijn daarom nooit uitgevonden, maar de biotechnologie staat op een zeer hoog niveau. Men heeft dieren zo genetisch gemanipuleerd dat ze ‘verkeersdieren’ gebruiken om mee te reizen over land of in de lucht. Energie verkrijgen ze via geothermische centrales, bliksemtorens of opvangcentrales van kosmische straling. Daar worden kristallen opgeladen waarin je energie kan op slaan. Er zijn dus geen elektriciteitsleidingen, maar je koopt gewoon energiekristallen die je overal mee naar toeneemt.

Stuur me een oogwenkje

Smartphones? Toch een beetje primitief. Op Tumerald heb je oogjes. Knikkervormige doorzichtige bolletjes waarmee je oogwenkjes kunt versturen of oogcontact op afstand kunt onderhouden. Ook gedachten kun je op die manier overbrengen. Zo’n bolletje kan toch wegrollen? Kun je proberen, maar het stuitert net zo hard weer naar je terug, gewend als het is aan je feromonen.

Reizen via een andere dimensie

De grootste prestatie van Tumerald is dat ze interstellaire ruimtevaart kennen. De ontdekking dat ons universum meerdere dimensies kent, had verregaande gevolgen. Via een andere dimensie zijn vele zonnestelsels snel binnen handbereik zonder rekening te houden met de beperking die de lichtsnelheid met zich meebrengt. Op die manier ontdekten ze ook ons. Ze hebben ons een tijdje geobserveerd en kwamen toen tot de conclusie dat wij wilden waren. Bloeddorstige primitieven. Hoog tijd om ons wat beschaving bij te brengen…

De volgende keer wat meer over de cultuur, politiek, religie en de hoofdpersonen van mijn verhaal.

Gewenst leven, de roman

Een onverwachte draagmoeder

 

Onder mijn eigen naam, Pieter Maan, publiceerde ik mijn roman Gewenst leven.

Een echtpaar, Arend en Nicolien, worstelt met het gegeven dat ze nooit kinderen zullen krijgen. Ze bidden er veel voor, maar de hemel lijkt van koper “en inmiddels lijkt het of ze er beton over hebben gestort.”

 

 

Uit onverwachte hoek komt er verandering van deze situatie van gemis: Odette. Elk verhaal floreert als er een tegenstrever in optreedt, iemand die de boel compleet ondersteboven gooit. Voordat hij met Nicolien trouwde heeft Arend een relatie met deze Odette gehad, een verhouding die behoorlijk intiem was, maar uit elkaar spatte omdat Odette er met Floris, Arends broer vandoor ging. Een relatie overigens die uiteindelijk ook geen stand zou houden.

Wellicht dat sommige ‘bevindelijke’ lezers het boek dan al zullen hebben dichtgeklapt en het werk zullen becommentariëren met “het lijkt wel filmsterrengerotzooi!” Net als de moeder van Arend trouwens.

Uitgerekend deze Odette biedt zich aan als draagmoeder voor Arend en Nicolien.

 

Jezus at geen varkensvlees

 

Hoewel Nicolien trouw blijft aan haar Gereformeerde zuil, sluit ze haar ogen niet voor de buitenwereld. Ondanks Odettes verleden met haar Arend, vindt ze deze vrouw boeiend. Odette komt uit een moeilijk milieu. Gescheiden ouders, foute vriendjes, drank en af en toe wat ‘snoepen’ tijdens een ‘vette party’. Ze is wanhopig op zoek naar haar identiteit. En die is Joods. Alleen, haar ouders deden er niets aan.

“Ik volg Jezus ook na, hoor,” zegt ze. “Ik eet geen varkensvlees. De Jood Jezus deed dat ook niet!”

 

Odette als draagmoeder. Arend en Nicolien worstelen er mee. Natuurlijk verlangen ze hevig naar een kind. Maar op deze manier? En wat zou de kerk er van vinden? En hun beider ouders? Laat staan God?

 

Het zwijgen van Rachel

 

Kinderloosheid en draagmoederschap zijn thema’s, maar het verhaal is breder geworden. Hoe gewenst is ons leven? Hebben we het in de hand of zijn we een speelbal van God of het lot?

De rode draad in het boek is pop Rachel. Afspiegeling van een menselijk kindje. Als Rachel kon spreken zou ze veel verduidelijkt kunnen hebben. Ze zou ons er op wijzen dat we niet te hard mogen oordelen over Odette. Omdat er dingen zijn gebeurd die niet te bevatten zijn.

Maar Rachel kan niet spreken, want ze is een pop.

 

 

Gewenst leven / Pieter Maan, Kirjaboek, ISBN 978-94-6008-262-7,

Te bestellen bij Kirjaboek.nl of via de boekhandel

De les van 'Knielen op een bed violen': wees het lekker oneens met elkaar in de kerk

Een Nederlands dorp, een stevige wind verroert de bomen. Een bloemenkwekerij. Hardwerkende en Godvruchtige mensen. Aanzwellende muziek. Flitsen van Middeleeuwse gravures. Het Laatste Oordeel, het hellevuur.

De film Knielen op een bed violen, naar aanleiding van de gelijknamige roman van Jan Siebelink is nog maar net in première gegaan, maar ik heb de rolprent afgelopen zaterdag al gezien in een Arnhemse bioscoop, niet ver van de plaats waar zich alles heeft afgespeeld: Velp.

Regisseur Ben Sombogaart is er in geslaagd een mooie film te maken: sober en ingehouden. Hoofdpersoon Hans Sievez is vooral menselijk gebleven. Een levenslange worsteling met de vraag of hij wel ‘goed genoeg’ was voor de Heere, of hij wel behouden zal zijn. Zelfs op je stervensuur, op de drempel van de Heerlijkheid, kan de satan je nog wegrukken naar zijn verderfelijke rijk.

Een kort uitstapje over het wereldwijde web, leert dat dergelijke thuisleesgroepjes waar Siebelink over schrijft, voortkwamen uit, met name, de bevindelijk gereformeerde hoek. Men vond dat de Waarheid niet meer in de kerken werd gepredikt. Zo had je de paauweanen, volgelingen van ds. Jan Pieter Paauwe uit de eerste helft van de 20^ste eeuw. Zij hadden thuisbijeenkomsten en lazen preken van de oudvaders uit de 17^de en 18^de eeuw.

Wat leert mij Knielen op een bed violen? Misschien wel dat het goed is om binnen de kerk het lekker oneens met elkaar te zijn. Het is tegenwoordig een beetje een hippe trend om huisgemeentes te stichten, vooral binnen de evangelische wereld. Los van de kerkelijke structuren, op zondag met een klein groepje bij elkaar bij iemand thuis of een klein zaaltje.

Ik misgun het niemand, maar er zit bij zulk soort initiatieven een levensgroot risico. Lees de roman of bekijk de film.

Wat is er mis om in een groter kerkverband het lekker met elkaar oneens te zijn? Het scherpt je, want alleen bij God is Waarheid en dus niet bij ons.

De Oversteek: dwalen door het landgoed van jouw leven

Na de meeslepende bestseller De Uitnodiging, verrast Paul Young mij opnieuw. Want ook in zijn nieuwste boek De Oversteek komt de lezer terecht in een surreële wereld waarin het geloof op een bijzondere manier wordt uitgelegd.

Jammer dat je in het eerste hoofdstuk wel een beetje teveel informatie ineens te verwerken krijgt. We leren de hoofdpersoon, Anthony Spencer – Tony voor intimi – kennen als een egoïstische en paranoïde materialist.

 

Twilight zone

Op griezelig gedetailleerde wijze beschrijft Young dan de ramp die Tony treft. Hij krijgt een hersenbloeding en raakt in coma. Terwijl de artsen vechten voor zijn leven, reist Tony’s geest naar een soort twilight zone. Hij belandt in een landgoed dat er behoorlijk verwaarloosd uitziet en omgeven wordt door dikke hoge muren. Hij ontmoet er Jezus die in een bouwvallige boerderij bivakkeert, terwijl er ook een Indiaanse vrouw aanwezig is, wonend in een plaggenhut: de Heilige Geest.

Anthony is in een symbolische wereld terechtgekomen, blijkt al snel. Het landgoed, dat is hij zelf. De muren verbeelden zijn egoïsme. De plaats die Jezus in zijn hart krijgt toebedeeld? Een schamele boerderij. En de Heilige Geest mag in een lekke hut vertoeven.

 

Muren om je tuin?

In onze Bijbelkring behandelden we het boek, waarbij de onvermijdelijke vraag werd gesteld: hoe ziet jouw leven er uit als het een tuin zou zijn? En hoe hoog en dik zijn jouw muren, of zijn er geen muren en voel je je daardoor juist onveilig? Maar vooral: in wat voor onderkomens wonen Jezus en de Heilige Geest?

Best lastige en persoonlijke vragen en genoeg stof voor een gesprek.

De Oversteek is een verrassend en af en toe hilarisch geschreven boek. En weer eens wat anders op je boekenplank dan het zoveelste theologische werk over het zoveelste welbekende thema.

 

De Oversteek / Paul Young, uitgeverij Kok

 

Het links-activistische milieu van De Woongroep

Na de succesvolle roman Dorsvloer vol confetti van Franca Treur, was ik nieuwsgierig naar haar tweede boek: De Woongroep.

Het Zeeuwse platteland heeft plaatsgemaakt voor Amsterdam, ook de personages en het milieu waarin zij opgroeiden zijn helemaal anders.

Na een wat moeizaam begin, begon het verhaal mij te pakken.

Elenoor Jansen heeft een aardige baan als content-manager. Maar, in haar knaagt een zeurend ‘is dit alles?-gevoel’. Haar vriend Erik ziet dat niet zo. Het liefst zou hij met haar gaan samenwonen en een gewoon ‘huisje-boompje-beestje leven’ willen leiden.

 

 

Elenoor kiest echter voor een idealistische woongroep in een voormalig weeshuis in Amsterdam-Oost. We maken kennis met de bewoners die allemaal iets links-activistisch hebben en zo is er alsnog een link te leggen met Treurs vorige boek. Want was het in het bevindelijk gereformeerde milieu bijvoorbeeld een doodzonde om naar de kermis te gaan, in de Woongroep is het not done om vlees in je koelkast te bewaren. Voedsel dien je uit de vuilcontainer van de supermarkt op te diepen. Bijna bedorven misschien, maar best nog te eten. Tijdens een niet-winkel demonstratie moet het publiek ervan worden overtuigd vandaag niet te consumeren. Iedereen die veel geld heeft, is een kapitalist. Politiemensen zijn fascisten en nazi’s.

De Woongroep maakt duidelijk dat elk milieu en elke levensovertuiging zo zijn ‘regels’ en conventies heeft.

Je merkt dat het Elenoor wel fascineert, maar dat ze toch haar bedenkingen heeft als het idealisme te veel doorschiet naar fanatisme.

Vanaf pakweg de tweede helft van de roman, neemt de spanning toe door allerlei verwachte en onverwachte verwikkelingen.

Treur heeft een beeldende schrijfstijl met veel innerlijke monologen waardoor je je niet alleen met de hoofdpersoon identificeert, maar haar bènt.

De Woongroep biedt een aardig kijkje in de keuken van het idealistische en activistische milieu van deze tijd.

 

De Woongroep / Franca Treur, Prometheus

Wandelen met God op Venus

De planeet Venus is geen hete hel, maar een immense oceaan met vaste en drijvende eilanden waar talloze vruchtbomen groeien. De zon is er niet te zien, want het oppervlak wordt omgeven door een dik wolkendek. Toch is het er overdag licht: een gouden gloed belicht deze ongerepte wereld.

Er wonen slechts twee mensen, een man en een vrouw. Ze leven in harmonie met de natuur en wandelen met Maleldil, die wij aardbewoners God noemen.

Het boek Perelandra van C.S. Lewis (onderdeel van een trilogie) boeit vooral omdat het zo beeldend en zintuiglijk is geschreven. Je voelt het deinen van de zee en het drijfland en je ruikt de vele vruchten. Er wordt een prachtige beschrijving van een buitenaards ecosysteem gegeven.

Hoofdpersonage Ransom wordt naar Venus gestuurd om het kwaad in de vorm van Weston te weren in deze jonge wereld.

God had gezegd: op alle drijflanden mag je wonen, maar het is niet toegestaan je te vestigen op de Vaste Landen.

Lewis demonstreert hoe het Kwaad te werk gaat. Sympathiek en sluw probeert het Onmens de liefde van God te relativeren door te beweren dat Hij geen ontwikkeling en zelfstandigheid wenst van de twee mensen. Het verdraaien van de waarheid in eindeloze redenaties.

Ransom raakt er zelf door ontmoedigd en vraagt zich op een gegeven moment af of God in deze verre wereld wel aanwezig is. Kan een nieuwe zondeval worden voorkomen?

Een intrigerende analyse van het kwaad in een onschuldige wereld.