De ultieme man

Met boomstammen sjouwen, door rivieren waden, het ideale vuur stoken om te kunnen barbecueën bij min tien. Ook binnen de christelijke wereld roert de man zich. Organisaties als 4e Musketier nodigt mannen uit voor karakterweekenden in de Ardennen of survivals in Schotland. Maar wat is nu precies mannelijk? Ook het juninummer van het vrouwenmagazine Eva besteedde aandacht aan Adam, maar ook daar bleek: de man is veelzijdig. Een vleesetende, bierzuipende macho die rondscheurt in snelle auto's? Het is stereotiep. Zelf voldoe ik daar al helemaal niet aan, wat niet wil zeggen dat ik vuur stoken niet leuk zou vinden. En luie vakanties zijn niet aan mij besteed. Maar ja, is dat dan typisch mannelijk?

 

 

Ook de Bijbel wordt bevolkt door talrijke mannen en de verschillen zijn groot. Simson is duidelijk: deze Oud-testamentische Rambo staat stijf van de testosteron. De krachtpatser verslaat de Filistijnen bij bosjes, maar er is een zwakke plek: hij is nogal gecharmeerd van mooie vrouwen. De bekoorlijke Delila weet daar handig misbruik van te maken.

David lijkt bepaald geen macho, tokkelt op zijn harp en dicht liederen. Toch velt hij de reus Goliath en is als koning aanvoerder van het leger. Maar ook hier weer die zwakke plek: een mooie vrouw. Dit keer is ze van een ander en dat maakt zijn handelen nou niet bepaald fraai.

Jacob is een zachte jongen, houdt niet van de jacht. Maar hij is uitgekookt en sluw. Zijn tweelingbroer Esau is een ruige kerel, dikwijls agressief. Het is water en vuur tussen die twee, maar uiteindelijk komt het tot een verzoening en vallen ze elkaar in de armen.

En dan de man waar het in het christendom om draait: Jezus. Vaak geassocieerd met een op sandalen lopende langharige vredelievende hippie.

"Hij verjoeg de geldwisselaars van het Tempelplein, dus hij liet ook zijn spierballen zien," hoor je weleens zeggen. Maar dat is maar één scène uit het leven van Jezus van Nazareth. Misschien is doortastendheid en volharding wel zijn belangrijkste mannelijke eigenschap. Met als uiterste consequentie: het kruis. De ultieme opoffering voor de redding van ons allemaal.

Het voorbeeld voor ons mannen?

Haar eniggeboren Dochter

Ik geloof in Godin de Moeder, schepster die de Schepping draagt.

In Haar Dochter, Jesca Christa. Zij werd geboren uit een maagd.

 

Deze bovenstaande geloofsbelijdenis is een theologisch gedachte-experiment. In Genesis 1:27 staat dat God de mens naar Zijn beeld schiep, man en vrouw schiep Hij hen. Je kunt er dus niet omheen dat God zowel mannelijke als vrouwelijke eigenschappen bezit. Toch wordt Hij meestal als man voorgesteld, hoewel er uitzonderingen zijn (meer dan je denkt), bijvoorbeeld in Jesaja 66:10-13 waarin God als moeder wordt voorgesteld die Haar kind - het volk Israel - aan haar borst drukt. De voorstelling dat God mannelijk zou zijn, is door de toenmalige cultuur bepaald. Het mannelijke domineerde, dus God werd als snel een 'Hij'. Maar wat als het heel anders zou zijn geweest...

 

Stel dat de menselijke cultuur gedomineerd zou worden door vrouwen. Een wereld van zorgzame matriarchen en dappere amazones, machtige koninginnen en vrome profetessen. In die wereld zou de tweeslachtige God al snel met 'Zij' worden aangeduid. Het zou 'Onze Moeder' zijn. Best mogelijk dat in die wereld Moeder-God Haar eniggeboren Dochter naar de aarde zou hebben gestuurd. Hoe zouden we die 'Wonderbare Raadsvrouwe', die Vredevorstin genoemd hebben? Jesca Christa?

Vergeet niet dat in Afrika, Jezus zwart is. En in een Peruaanse kathedraal zag ik ooit een schilderij van het Lam Gods, dat geen lam was, maar een lama.

 

Het gedachte-experiment dwingt je ook God niet in je broekzak te stoppen. Voordat je het weet hebben wij mensen God geanalyseerd en gecategoriseerd, maar dan blijkt Hij/Zij onvoorstelbaar anders te zijn.

 

Overigens is die maagdelijke geboorte van Jezus natuurlijk het toppunt van feminisme. Maria raakte zwanger en kreeg haar kind en er kwam geen man aan de pas!

Zijn Opwekkingsliedjes te vrouwelijk?

Houd mij vast / laat uw liefde stromen / Houd mij vast / heel dichtbij uw hart. Aldus opwekking 488. Is deze tekst te vrouwelijk? Teveel emotie? Te soft?

 

Laatst werd er een artikel in De Nieuwe Koers aan gewijd, naar aanleiding van het boek van de Amerikaan David Murrow: Why men hate going to church. De kerk zou vervrouwelijken evenals de liedkeuze. En in de EO/Visie van de afgelopen week schreef Tijs van den Brink er een column over. Hij had er al nooit zoveel mee, met Opwekking, maar nu was het ook verklaarbaar: hij is een man.

 

 

Ik had dat verband nooit eerder gelegd. Wel valt op dat Opwekking vaak een beroep doet op persoonlijke emotie. Ik juich voor u. Uw liefde stroomt als een brede rivier. Ik schuil bij u. Ik fluister uw naam. Enige zoetigheid is Opwekking niet vreemd. Maar is dat typisch vrouwelijk? Ik ken genoeg vrouwen die ook niet zo gecharmeerd zijn van al teveel focus op het gevoel bij geloven. En de kerk te vrouwelijk? Mag het eens, na eeuwen van patriarchie. Na het tijdperk van kruistochten en heksenverbrandingen.

 

Wie de liedbundel van Opwekking wat beter doorbladert, moet toch toegeven dat er genoeg andere liederen in staan. Ik ontdekte behoorlijk wat songs die je als 'mannelijk'  zou kunnen beschouwen.  Wat dacht je van nummer 277 (Machtig God, Sterke Rots) of 193 (Toon ons uw macht, o God) met de tekst De strijdwagens van God zijn tweemaal tienduizend, en duizenden maal duizenden. Of zo'n zin niet mannelijk is.

Of  704: O Kerk, sta op, met wapenrusting aan; stel je op als Christus leger. Wie nu het idee krijgt weer in de kruisvaardertijd te zijn beland, kan ik gerust stellen, want verderop staat er:

De oorlog woedt niet tegen bloed en vlees maar tegen duist're machten.

Hanteer het zwaard dat elke wond geneest.

Zelf vind ik 404 (Wij gaan op weg met brandend hart) een bijzonder mooi en krachtig lied. Geen idee of dat nou typisch mannelijk of vrouwelijk is.
 

Het refrein gaat als volgt:

Laat de vlam weer branden,

als een helder baken;
als heraut van 't morgenuur.
Laat het lied weer sprank'len,
laat de liefde branden,
als een vuur, als een vuur.