Winter in Holland

Dikbesneeuwde weilanden en sloten met spiegelglad ijs. Kleumende knusse boerderijtjes tussen witberijpte bomen.  Binnen zat iedereen gezellig om het knapperende haardvuur die tevens de plek was waar de stoofpot werd warm gehouden: varkensvlees met aardappelen en uien.

 

Een romantisch beeld van de winters van weleer, waarin het altijd streng vroor. Een bezoek aan het Arnhemse Openlucht-museum in de winter, roept dit beeld wel een beetje op: vuurkorven, kraampjes met gepofte kastanjes en een draaimolen in het Zaanse Buurtje. Maar een bezoek aan een daglonershuisje brengt je toch in minder romantische sferen. Dunne muren en ramen met enkel glas. Als het haardvuur niet zou branden, vroor het zelfs binnen. Mensen trokken vele lagen kleren over elkaar aan om de warmte vast te kunnen houden. Oudere mensen werden in bed gelegd, want de klamme kou maakt de broze botten nog kwetsbaarder. Tegenwoordig gaan senioren op anti-valcursus of lopen ze met een rollator, een eeuw geleden moest je de bedstee in, dan kon je sowieso niet vallen.

 

Woonde je te afgelegen, nam de dokter niet eens de moeite om langs te komen als je ziek was. "Ach, wij hebben geen dokter nodig, we weten zelf wel hoe we de kruiden moeten gebruiken," reageerde de familie berustend.

 

 

De goede oude tijd is een sprookje. Trouwens, die armoede in winterse omstandigheden bestaat nog steeds. Slechts een paar uur vliegen naar het oosten. De Balkan, Rusland, de Kaukasus.

 

Het Openluchtmuseum in wintersfeer biedt wel lekkere ambachtelijk gemaakte producten, zoals stroop, gemaakt van appels en peren. Het fruit uren en uren koken en daarna persen met behulp van juten zakken. En er lag nog sneeuw, zodat het kerstkaartenlandschap je terugvoerde naar romantische sprookjesachtige winters, die nooit hebben bestaan. 

De kerk en het doolhof

Al dwalend door het Amsterdamse doolhof in het Arnhemse Openluchtmuseum kwam ik een trappetje tegen dat naar een plateau leidde. Boven de talloze heggetjes en dwaalwegen kon ik het Zeeuwse kerkje zien liggen. De kerk als baken in de dwaaltuin die 'maatschappij' heet? Was het maar zo ideaal. Want de uitweg uit het labyrint liep niet naar de kerk, maar naar het restaurant.

De tweede foto laat de mogelijke reden zien. Het is een hele christelijke foto, want we zien er vele kerken op afgebeeld. De één met een traditioneel torentje, de ander moderner met een soort piramidedak. Er zijn bescheiden kerkjes (zelfs een huisgemeente) en er is een Godshuis met een hoge toren die denkt daardoor dichter bij de Almachtige te kunnen komen. Er loopt zelfs een muur tussen een aantal kerken. Kennelijk was daar sprake van een afscheiding.

Een beroemde quote van Nicolien luidt: "Door de vele kerkjes kunnen we God niet meer zien." En ze voegt er dan altijd aan toe: "Als we engelen waren geweest dan hadden we geen kerk nodig om God te prijzen, maar ja we zijn nu eenmaal mensen en mensen houden van kerkjes bouwen, vooral Gereformeerde kerkjes..."

En daar zit het probleem. We bedoelen het best goed, maar we schieten te kort. Toch ben ik er van overtuigd dat God langs de torens en door het metselwerk heenkijkt en dan mensen ziet. Mensen die hopelijk zelf de Kerk vormen.