Zonnige Drie-eenheid

Theologische wiskunde.  Een onbegrijpelijk dogma. Een vreemde Goddelijke formule. De Drie-eenheid is dikwijls stof tot worsteling. God is één, maar toch ook weer drie: Vader, Zoon en Heilige Geest. Afgelopen zondag was het Trinitatis, een dag die in het teken staat van de Drie-eenheid. In tegenstelling tot Pasen en Pinksteren is Trinitatis nu niet bepaald uitgegroeid tot een belangrijke kerkelijke feestdag.

Vroeger, tijdens de catechisatie, vertelde de dominee dat je de Drie-eenheid ook weer niet te letterlijk moest nemen: "God bestaat niet uit drie aardlagen en Hij is ook geen lasagne."

Het blijft vaag. En het helpt ook al niet dat de term in de Bijbel ontbreekt en pas eeuwen na Jezus' geboorte tijdens verschillende kerkelijke concilies zijn vorm kreeg. Weliswaar gebaseerd op Bijbelteksten zoals Mattheus 28: 19 waarin Jezus opdraagt zijn volgelingen te dopen in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige geest.

 

Het helpt misschien wel om God te vergelijken met de zon. De zon is een onmetelijk grote gloeiende gasbol in het heelal die al het leven op onze aarde mogelijk maakt. Maar de zon is ook: lichtstralen door de wolken heen, of heerlijke warmte.

Als iemand zegt: "Ik ga van de zomer met vakantie naar de zon," zal iedereen begrijpen dat die persoon niet per ruimteschip op reis gaat. En als een astronoom uitlegt dat-ie zich bezighoudt met de zon, zal niemand denken dat deze wetenschapper zijn dagen slijt op een zonnig tropisch eiland. En als je collega maandag vertelt dat hij van het weekend heerlijk in het zonnetje heeft gezeten dan reageer je niet met: "Zonnetje! Weet je wel hoe groot de zon is? De aarde valt erbij in het niet, laat staan jij."

De zon als warmtebron, daglicht, vakantiebestemming, hemellichaam...en toch hebben we het over hetzelfde fenomeen. En zo heeft ook God meerdere aspecten en verschijningsvormen.

Ik las ergens een mooie uitleg over de Drie-eenheid. Je hebt God als geheel, maar ook Zijn buitenkant (Jezus) en Zijn binnenkant (de Heilige Geest). Drie verschijningsvormen van de Ene.

 

Volg de gele streepjes

Misschien is dat de reden waarom zoveel Nederlanders naar Frankrijk met vakantie gaan: het land is relatief leeg en oogt niet zo aangeharkt en af. Precies het tegenovergestelde van ons land. Bovendien is het er - over het algemeen - beter weer en met een afwisselend landschap, eeuwenoude steden en een voortreffelijke keuken is het plaatje natuurlijk compleet.

De Nederlandse natuur staat vol met houten paaltjes waarvan de kop allerlei kleuren kan vertonen. Volg de paaltjes met een bepaalde kleur en je loopt een wandeling.

In Frankrijk zijn het slechts verfvlekken, vaak geel, rood of blauw. Een wandeling heeft daardoor vaak iets weg van spoorzoekertje. Want is er nu een geel streepje op dit rotsblok te zien, zodat we op de goede weg zijn, of is het toch korstmos? Vaak waren de gekleurde merkjes op stenen, bomen, elektriciteitshuisjes of telefoonpalen wel goed te zien. En zag je een kruisje, dan wist je dat je dat pad niet moest in slaan.

Maar toch ging het af en toe mis. In de buurt van het dorp Siran liepen we door een betoverend mooi pijnboombos. Tussen de stammen bloeiden talloze roze bloemetjes en overal zag je brokkelige muurtjes die onthulden dat hier lang geleden akkers moeten zijn geweest. Het kronkelige weggetje kwam uit op een brede asfaltweg. Volgens het routekaartje moesten we die slechts 100 meter volgen en dan weer rechtsaf de akkers in. Pad één verdween in een wijngaard, pad twee leek helemaal geen pad te zijn. Je kwam op een stenig plateau die eindigde bij een afgrond.

 

 

En zo waren we het spoor bijster. Nergens gele streepjes meer te bekennen. Er zat niets anders op dan de asfaltweg verder te volgen tot het punt waarop de route die weg opnieuw zou kruisen. En eenmaal op die plek besloten we de route andersom te volgen. Dan zou namelijk blijken waarom we even daarvoor de mist in gingen. Een sportief traject dat op een gegeven moment dwars door een beek leidde. Van steen tot steen bereikten we de andere oever. En waar kwam dit pad dan uit? Op diezelfde brede asfaltweg als daarnet, maar dan honderden meters zuidelijker dan op het punt waar we de weg kwijtraakten.

En zo bleek dat we al aan het begin verkeerd waren gelopen. Dat schitterende pijnboombos, daar hadden we volgens de route ook helemaal niet doorheen moeten lopen.

"En als je ooit je weg verliest," een flard Koningslied waaide voorbij. Soms is het helemaal niet erg je weg te 'verliezen'. Je komt nog eens op mooie plaatsen.

Verscholen vallei

Een week lang geen televisie, radio of krant.  Ook geen internet of mobiele telefoon, domweg omdat er niet of nauwelijks bereik is.  Ik heb het eigenlijk allemaal niet eens gemist.  Een afgelegen vallei, diep in het zuiden van Frankrijk, maar niet onbereikbaar want met een bekende prijsvechter vlieg je vanaf Eindhoven in ruim anderhalf uur naar Carcassonne.  Als je met een huurauto deze majestueuze, nog geheel ommuurde stad verlaat, vertoef je eerst nog op brede wegen door golvende wijngaarden. Al snel worden het stille landwegen door tijdloze dorpjes en uiteindelijk ga je kronkelend de bergen in. En dan wijst een bordje naar rechts. Er staat een tongbrekende naam  op: Cantignergues.

 

 

Een smal weggetje duikt de groene diepte in. In deze verscholen vallei stromen beekjes en geurt de brem. De autorit heeft minder dan een uur gekost en verder kun je niet meer. Meer dan de helft van dit kleine Franse dorpje behoort tot Porte d'Espérance, door een Nederlands echtpaar beheerd vakantiedorp. De dorpshuizen zijn door vele vrijwilligers opgeknapt. Aan elk detail is gedacht.

 

 

Ik kwam er tot rust. Tijdens wandelingen is je enige zorg of je de gele streepjes van de randonnée nog kunt vinden op boomstammen of rotsen. Hoe heerlijk is de wereld zonder Google Maps en hoe onvoorstelbaar gedetailleerd zijn de topografische kaarten van het Institut Geographique National. En gelukkig ook geen last van die zenuwen-Buienradar, want we keken gewoon weer naar de hemel. Vaak was-ie blauw en dreven er mooie stapelwolken in.

We kwamen er weer tot de essentie van het bestaan en genoten van de vele kleuren en geuren en het gemoedelijke tempo van de Midi. Slecht mobiel bereik? Des te beter was het Goddelijke bereik...

Zijne majesteit

Ik was elf toen de koningin afstand deed van de troon. Juliana was een soort nationale oma voor mij. Een lieve gemoedelijke grootmoeder die het niet zo nauw nam met allerlei protocollaire aangelegenheden.

In de zesde klas van de lagere school werd uitgebreid aandacht besteed aan de "abdicatie". Het is geen kroning, leerde de meester ons. We kregen een mok met de afbeeldingen van Juliana en Beatrix op de buitenkant.

 

"Als je er heet water in doet, zie je aan de binnenkant Bernard en Claus verschijnen," vertelde de meester. Ik geloof dat ik er ook in stonk.

Natuurlijk keken we op 30 april naar de televisie. Juliana en Beatrix verschenen op het balkon van het Paleis op de Dam.

"Zojuist...zooojuiuiuist, heb ik afstand gedaan van de regering," probeerde Juliana er bovenuit de roepen. Het was onrustig in Amsterdam. Het paleis en de kerk stonden in een luchtbel van plechtstatigheid, daarbuiten regeerde de chaos en werden complete veldslagen uitgevochten. Hoewel ik de inhuldiging in de Nieuwe Kerk oersaai vond, had ik wel het idee iets historisch te zien. De nieuwe koningin die in een hermelijnen mantel voortschreed, alsof ze uit een zeventiende eeuws schilderij kwam wandelen.

 

 

En nu dus Willem Alexander in die koninklijke mantel. Drieëndertig jaar later komt er een generatiegenoot op de troon, hij had een iets oudere broer van mij kunnen zijn.

Nichtje Willemijn vond het wel grappig dat prinses Alexia bijna even oud is als zijzelf, Amalia zou zomaar een oudere zus van haar kunnen zijn. En zo heeft iedere generatie zijn eigen koning of koningin.

 

Heeft God een vrouw en een zoon?

Lieve Stefanie,

 

Met belangstelling volg ik nu die Alphacursus over het christelijk geloof. Maar, eerlijk gezegd ben ik nog niet overtuigd.

Heeft God bijvoorbeeld een vrouw?
Als ik vraag wie Jezus is, antwoorden ze: de Zoon van God. Dus dan vraag ik me af: heeft God een vrouw? Maria? Een relatie tussen een Godheid en een menselijk meisje? En zijn er nog meer kinderen gekomen?

Dan zeggen ze: wie de Zoon kent, kent de Vader. Is dat zo? Als ik kennismaak met de zoon van een beroemde zanger, dan ken ik die zanger zelf toch nog niet van haver tot gort. En bovendien staat er elders in de Bijbel dat er maar één God is. Toch suggereren veel christenen dat er daar bovenop de wolken een complete Goddelijke familie bivakkeert. In ieder geval drie goden: God, Jezus en de Heilige Geest.

Kortom, leg me dat eens uit.

 

Je liefhebbende vader.

 

 

Lieve pa,

 

Bedankt voor je zinnige vragen. Ik denk dat er genoeg christenen zijn die hier ook mee worstelen, maar ze stellen de vragen nooit.
Ik ben natuurlijk geen predikant of succesvol spreekster op conferenties, maar toch ga ik een poging wagen.

God heeft geen vrouw. God is zowel man als vrouw. En er is inderdaad maar één God en wij mensen lijken op Hem. Familieverbanden vinden we belangrijk. In het Oosten gold/geldt dat nog veel meer. Niet zo verwonderlijk dus dat de Bijbel familiebanden gebruikt om de innige band tussen God en mens aan te duiden. De ouder - kind relatie is wat dat betreft een zeer herkenbare metafoor. God schiep ons mensen, de ouders verwekten hun kinderen. Vader en Zoon (je mag van mij ook Moeder en Dochter zeggen, of Vader en Dochter) geven perfect weer dat God niet zomaar een kracht of energie is, maar een Persoon die liefheeft.

Jezus is de manifestatie van God. Misschien kun je zelfs zeggen: God heeft geen Zoon, Hij is zowel de Vader als de Zoon, en via Jezus laat Hij zien wat Hij voor ogen heeft met de wereld en met jou en mij.

Pa, wie God precies is, wie Jezus precies is....ik vind het niet belangrijk. Dat is allemaal ontleden en theologiseren. Vader en Zoon geven aan dat God een liefhebbend persoon is die een relatie wil omdat Hij om ons geeft als geen ander. Dat heeft mijn leven de afgelopen jaren in een totaal ander perspectief gezet.

Lieve vader, zeg ook "ja" tegen Jezus en ga die relatie aan. Als het je niet bevalt, kun je er altijd weer mee stoppen, hoor. Maar, geloof me, als je eenmaal JA hebt gezegd, wil je er nooit meer vanaf.

 

Je liefhebbende dochter

 

Vierentwintig uur Parijs

Ik was vijftien en nog nooit in het buitenland geweest. Hoogstens had ik een grenspaal bij Eijsden, diep in Limburg, aangeraakt. Mijn ouders kozen altijd voor een bungalow ergens op de Veluwe of Drenthe. Het waren mooie vakanties waarin we veel fietsten.

Maar toen de Franse lerares op de middelbare school voorstelde om met de klas naar Parijs te gaan, ook al was het maar voor vierentwintig uur, zei ik daar geen nee tegen.

Zaterdag 14 april 1984 was het moment, afgelopen zondag dus precies 29 jaar geleden.

Rond een uur of vijf in de morgen vertrokken we per touringcar vanaf het Delftse station en gingen nogal omslachtig op weg. Mensen ophalen in Schiedam, mensen ophalen in Hoogvliet, de tweede chauffeur laten opstappen ergens in Brabant.  En in België weer de snelweg af om ergens in een Vlaams dorpje koffie te drinken. Maar ja, de busmaatschappij was spotgoedkoop, we namen het op de koop toe. En wat gaf het, ik was in het uitgestrekte Buitenland.

 

Parijs kieperde mijn wereldbeeld omver. Nederland - met dorpjes als Amsterdam en Rotterdam - verkneuterde totaal bij de aanblik van deze onmetelijke metropool. Brede stampvolle boulevards, drukke winkelstraten, monumenten, paleizen, een netwerk van metrolijnen.

Je zag alleen de highlights op zo'n dag. Sacré Coeur, Montmartre, Pompidou, Notre Dame en, als letterlijk hoogtepunt, natuurlijk de Eiffeltoren.

Ik zie me nog naar de verlichte Eiffeltoren staren, terwijl verkopers liepen te leuren met lichtgevende hoofdbandjes en mechanische vogels. Een klasgenoot had in een warenhuis dure parfum op haar pols laten spuiten. Ik mocht ruiken. "Dat is Paris Paris," zei ze gespeeld zwoel. Boven op de Eiffeltoren rook ik haar Parijse parfum nog.

En toen we om twaalf uur 's nachts op een terrasje nog wat dronken, stelden we vast dat het er nog even druk was als overdag. Helaas moesten we de bus weer in, op weg naar huis.

Pas in 2003 zou ik de Franse hoofdstad opnieuw zien. Toen een hele week. Want wil je een stad echt goed leren kennen, moet je er op z'n minst wakker worden.

Monnikenwerk

Langzaam schuifelen mensen de immense, naar wierook geurende, ruimte binnen. Vrouwen dragen hoofddoekjes. Een icoon van Christus wordt gekust. Als je kunt, blijf je staan, want hiermee gedenk je de opgestane Heer. De priesters beginnen met hun gezangen die opstijgen langs de iconostase naar de eeuwenoude koepel van de kathedraal.

 

Het Vriendenweekend bij Beekbergen ging dit keer over 'geloven is monnikenwerk' en daarom waren er geestelijken uitgenodigd uit twee verschillende tradities (Rooms Katholiek en Oosters Orthodox), maar met die overeenkomst dat beiden hun missie als een roeping zien.

Zaterdag bezochten twee 'Blauwe Zusters' ons. De Dienaressen van de Heer en de Maagd van Matará, een Rooms Katholieke orde waarbij de nonnen een blauw habijt dragen en daarom  Blauwe Zusters  worden genoemd. Op talloze plaatsen in de wereld, van Stykkishólmur op IJsland tot diep in de jungle van Papoea Nieuw Guinea, doen zij hun sociale werk en proberen iets van het Evangelie tastbaar te maken.

Russisch Orthodoxe kerk, Suzdal, Rusland

 

Op zondag hadden we een Oosters Orthodoxe priester. De bovenste alinea van dit blog is een ervaring van mij uit Rusland, maar ook in Nederland zijn Orthodoxe gemeenschappen. De kerkstroming is ontstaan na de grote breuk met Rome in 1054. Er zijn verschillen: de hemelvaart van Maria wordt bijvoorbeeld niet als dogma gezien, dopen betekent kopje onder (ook voor kinderen) en priesters kunnen trouwen.

Ook hier geldt dat priester zijn een roeping is. In de groepjes na de lezingen spraken we daar over door. Wanneer weet je nu dat God je daadwerkelijk roept? Het is geen vroom verlangen, leren we. Alleen met gesprekken van een goede geestelijke leidsman, veel gebed en geduld kun je de stem van God verstaan. Vooral veel geduld, want met religieuze bevlieging heeft een roeping niets te maken.

En eenmaal met een blauw of zwart habijt als kleding kan iedereen aan je zien dat je een christelijk gelovige bent. Dat schept verwachtingen. Je bent wel in de wereld, maar niet van de wereld.