Blauwe vingers: een dag in Zwolle

Haat en nijd tussen Kampen en Zwolle. Kampen is schatrijk, maar het straatarme Zwolle heeft wel het mooiste klokkenspel van de wereld. Kampen heeft dat niet en wil het klokkenspel kopen van de Zwollenaren. Die piekeren er niet over, maar op een dag kan Zwolle zelfs geen droog brood meer vinden en besluiten ze toch maar tot verkoop over te gaan.

Sassenpoort

 

Kampenaren mogen dan rijk zijn, een beetje dom zijn ze wel, want ze kopen het klokkenspel tot ver over de prijs. Wanneer ze daar achter komen, zullen ze die gemene Zwollenaren een lesje leren. Ze betalen het bedrag, maar dan wel allemaal in centen! Karrenvrachten met centen worden er in de Zwolse raadszaal gestort. De ambtenaren tellen en tellen, want zijn die Kampenaren te vertrouwen? Ook de burgemeester telt tot in de kleinste uurtjes mee en uiteindelijk moeten ze constateren dat het bedrag tot op de cent klopt. Maar ondertussen hebben ze allemaal blauwe vingers gekregen van het tellen. En daarom worden de Zwollenaren tot op de dag van vandaag ‘blauwvingers’ genoemd.

 

Roeiwedstrijd op de gracht

Afgelopen zaterdag gingen we de koning achterna en bezochten we Zwolle. Ach, en die ‘blauwvingers’ is allang geen scheldnaam meer, maar een geuzennaam. Er zijn zelfs koekjes die blauwvingers heten.

Onder de Peperbus gaat een prachtige kerk schuil: de Basiliek van Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming. Er werd een roeiwedstrijd op de gracht gehouden, (blauwe vingers vanwege de roeispanen?), we wierpen een blik op het culinaire paradijs De Librije. Begin en eindpunt van de wandeling was boekhandel Waanders in de Broeren. Een kerk die omgevormd werd tot boekhandel / cultureel centrum / restaurant.

Je kon er gewoon met pin betalen, niks centen, stuivers of duiten.

 

 

Majestueuze duisternis

Licht ontneemt zicht op Melkweg, kopte dagblad Trouw afgelopen zaterdag. Onderzoekers hadden een nieuwe en geactualiseerde wereldkaart gemaakt waarop de lichtvervuiling was afgebeeld. Kunstlicht zorgt er voor dat we eigenlijk nooit meer echte donkere nachten hebben, waardoor het zicht op de sterrenpracht letterlijk verbleekt.

 

 

Vooral West Europa is een zee van licht en ook aan de Amerikaanse Oostkust zien ze de Melkweg niet meer. Grote delen van Afrika zijn juist donker. Boven de savanne kun je de myriaden fonkelende sterren nog aanschouwen.

Je moet inderdaad ver reizen, wil je de Melkweg nog kunnen zien. Boven de Veluwe of de Wadden, tijdens een heldere winternacht, is het waarschijnlijk nog mogelijk.

Enkele jaren geleden stond ik ’s avonds aan een rivier, diep in het binnenland van Suriname. De paar elektrische lichten werden gedoofd om brandstof te sparen voor de generator. Rond de struiken schoten wat vuurvliegjes voorbij. Boven mijn hoofd was een onvoorstelbaar panorama te zien. De lichtende band van de Melkweg ontvouwde zich wel zo spectaculair dat ik het idee had in een ruimteschip te zitten.

 

Jammer, dat je ver moet reizen om Psalm 8 vers 4 en 5 te kunnen beleven. David is diep onder de indruk van Gods lichtschilderij aan de hemel.

 

Een grote stroomstoring tijdens een heldere nacht zou de sterren ook dichterbij brengen. Maar ja, dat geeft weer hele andere problemen.

 

Pinksteren 2017: vlaggetjes ophangen

De kerstversiering de deur uit, paaseieren opgegeten… Maar hoe zit het met Pinksteren? De Pinksterboom is weer afgetuigd, de Pinkstersnoepjes zijn op? Niets van dit alles.

 

Wel was Pinksteren 1968 (2 juni) een speciaal moment. Mijn ouders overwogen om op Tweede Pinksterdag nog een dagje uit te gaan, ook al was mijn moeder hoogzwanger. Het uitje ging niet door. Op Pinksterzondag werd ik geboren.

Sindsdien ben ik nooit meer jarig geweest met Pinksteren. Een kwestie van maanstanden en de positie van de aarde om de zon.

 

 

Tijdens Pinksteren dus geen verjaardagslingers, maar het is toch jammer dat dit feest verder geen versiering kent.

Pinkstervuur zou je kunnen symboliseren met brandende kaarsen. De dagen worden langer, het licht verdrijft de donkerte van de avond, dus ja…wat heb je dan aan kaarsen?

Pinksteren is ook de ‘wind van de Heilige Geest’. Slingers met rode vlaggetjes lijkt me wel wat. Immers, de kleur van het kanselkleed in Protestantse Kerken is dieprood. Symbool van vurigheid. De buurman zal denken dat je overtuigd socialist geworden bent, maar jij kunt iets vertellen over het Pinkstervuur. Misschien zijn verschillende kleuren nog treffender; Pinksteren: het feest van de veelkleurigheid.

 

En tijdens het Pinksterdiner schenk je eerst water uit een stenen kruik in de glazen van je gasten: levend water! Als de gasten vragen waarom je water schenkt, kun je iets vertellen dat de Heilige Geest lijkt op water en dat de Heer water zal uitgieten op dorstig land. En daarna komt de champagne want Pinksteren is vooral een vrolijk feest van overvloed. Natuurlijk niet te veel wijn, anders nemen ze je niet serieus en denken ze dat je wartaal uitslaat.

 

Pinksteren 2017:

-denken aan vlaggetjes met rode kleuren

-vlaggetjes met verschillende kleuren

-stenen kruik

-fles champagne

 

Een gezegend Pinksteren alvast!

Fotorolletjes en correctievloeistof

Dames en heren, in dit museum hebben we ook wat voorwerpen uit het laatste gedeelte van het Tweede Millennium.

 

 

Zo zien wij een tweetal fotorolletjes. Vroeger moest je namelijk een opgerold filmpje in je fotocamera stoppen wilde je überhaupt foto’s kunnen maken. Zo had je rolletjes van 24 en rolletjes van 36. Had je bijvoorbeeld 36 foto’s gemaakt, moest je het rolletje eruit halen en er een nieuw in doen. Je kon dus niet achteloos er maar wat op los knippen, want ja, elke foto kostte geld. Afdrukken op papier was de enige manier om te bekijken of de foto gelukt was. En je betaalde elke afdruk. Fotozaken deden wel aan klantenbinding. Bijvoorbeeld twee afdrukken voor de prijs van één. Zat je ineens opgescheept met stapels dubbele foto’s. Of je kreeg bij elk afgedrukt rolletje, er eentje gratis erbij. Dus na een vakantie van drie keer 36 plus één keer 24, had je ineens vier gratis rolletjes erbij. Wat moest je het hele jaar met zoveel filmpjes? Wachtte je er te lang mee, ging de kwaliteit verloren.

Deze twee filmpjes hebben de digitaliseringsgolf aan het begin van het Derde Millennium niet meer overleefd.

 

 

Ik wil u, dames en heren, nog wijzen op dat potje daar met die witte dop. Ook een voorwerp uit het laatste gedeelte van het Tweede Millennium. Officieel heet dat correctievloeistof, maar in de volksmond werd het witte goedje Tipp-Ex genoemd. Als je een tekst tikte met een typemachine, de mechanische voorganger van de tekstverwerker op je computer, dan kon je die foute letters bedekken met een laagje Tipp-Ex. Even op blazen en het spul was droog genoeg om er overheen te typen. Als je iets verkeerds geschreven had, kon dat ook. De meeste mensen hadden echter  niet het geduld om te wachten tot de vloeistof was opgedroogd en gingen er alvast  over heen schrijven, met een knoeiboel tot gevolg. Witte smurrie op je schrift, witte klieder op je pen. Harde korsten op je papier wanneer het licht ontvlambare spul dan eindelijk wel opgedroogd was.

 

Toen deed de computer zijn intrede. In die tijd ging het volgende mopje rond. Waaraan kun je zien dat er een Belg / oen / dom blondje / dwaze Hollander achter de computer heeft gezeten? Dan zit er Tipp-Ex op het beeldscherm…

 

Ach, die mop is inmiddels even gedateerd als de voor u getoonde museumstukken uit het einde van het Tweede Millennium.

Het op een na mooiste meisje van de klas

Het mooiste meisje van de klas. Welke jongen droomde daar vroeger niet bij weg? Donkere lokken, sierlijke blonde krullen of de mysterieuze schoonheid van rood haar. Een aantrekkelijk slank lichaam. Telkens zochten je puberogen deze ontluikende schoonheid op.

 

Het probleem was natuurlijk dat jij niet de enige was die haar mooi vond. Je mannelijke klasgenoten vonden dat ook. Iedereen wilde met haar uit, iedereen wilde met haar zoenen.

 

Het meisje zelf had het allemaal allang door. Soms was ze arrogant. Niemand kon haar wat maken.

 

Ik moest er aan denken toen ik het Bijbelverhaal over Jacob las. Jacob had zijn broer en vader bedrogen en vluchtte naar ver weg. Naar oom Laban die een bloedmooie dochter had: Rachel. Jacob staat meteen in vuur en vlam voor haar. Begint haar meteen te zoenen... Ze blijkt dan wel een onbekend nichtje te zijn, zijzelf weet op dat moment totaal niet wie deze kerel is, want pas na de kus stelt hij zich voor.  

 

Jacob moet zeven jaar voor Laban werken. Als beloning mag hij met Rachel trouwen. Tijdens de huwelijksplechtigheid is de bruid gesluierd. De huwelijksnacht vindt in het stikke donker plaats. Ach, wat geeft het. Zeven jaar heeft hij naar haar gehunkerd en deze nacht zijn ze van elkaar.

 

De volgende dag worden ze laat wakker. Geen wonder. Het is al volop licht. Jacob richt zich op om zijn bruid wat beter te bekijken. Grote schrik. Niet Rachel ligt naast hem, maar haar oudere zus Lea.

 

Lea had geen glans in haar ogen. Minder knap? De oom wilde haar aan de man brengen. Eerst de oudste onder de pannen. Jacob is woest. Maar Laban stelt hem gerust. Over een week mag hij Rachel er bij nemen, mits hij nog eens zeven jaar voor hem gaat werken.

 

 

Rachel was ongetwijfeld het ‘mooiste meisje van de klas’. Was Lea dan lelijk? In oudere vertalingen staat ‘fletse ogen’. De NBV vermeldt ‘haar ogen hadden geen glas’. De Bijbel in Gewone Taal heeft het over ‘zachte ogen’ en eigenlijk is dat nog de beste vertaling uit het Hebreeuws. Wat is er mis met ‘zachte ogen’?

 

Lea was misschien geen beauty, maar mocht er beslist zijn.

 

Het op één na mooiste meisje van de klas.  

 

Wonen in een fantasie

Als kind dacht ik dat we zo rond het jaar 2000 niet meer in traditionele huizen woonden, maar in kubusvormige appartementen of bolwoningen. In werkelijkheid bestaan onze nieuwbouwwijken hoofdzakelijk uit de bekende blokken met dakjes.

Zo nu en dan komt de fantasie aan de macht. Omstreeks de vorige eeuwwisseling kwam de jugendstil op: de natuur was de grote inspiratiebron. Ook in Wenen vind je daar mooie voorbeelden van. Krullerige balkonhekken, gevelschilderingen die bladeren en aardbeien voorstellen.

 

Toen Friedensreich Hundertwasser (1928 – 2000) werd geboren was die jugendstil-beweging allang weer voorbij; fantasie is echter van alle tijden. Hundertwasser protesteerde tegen de rechte functionele lijnen en vlakken en halverwege de jaren ’80 van de vorige eeuw realiseerde hij een fantastisch woonblok, even buiten de Ring van Wenen: het Hundertwasserhaus.

Als je toch in Wenen bent, wil je dat beslist zien. Moeilijk zoeken is het niet, op een gegeven moment zie je drommen toeristen op straat staan. Daar is de schepping van Hundertwasser.

 

Weinig rechte lijnen, veel kleuren en versieringen van keramiek. Bomen en struiken groeien uit de gevels, de tuin mag overal zijn.

Je kunt het woonblok alleen van de buitenkant bekijken. Backpackers, gezinnen, ijsjes-likkende nieuwsgierigen, Japanners met selfiesticks… Je moet als bewoner van het beroemde appartementencomplex er wel tegen kunnen. Dagelijks menigten voor je huis, klikkende camera’s. Dat is de prijs die je betaald als je in de verbeelding leeft.

Wonen in een fantasie.

Lente in Wenen

Kerken als bijouteriedoosjes, gebouwen als kunstig gespoten suikertaarten. Een stad als een symfonie. Een metropool als een orkest. In de smalle klinkerstraatjes, tussen hoge huizen klinkt een eenzame viool. Pianospel waait zachtjes uit een salon. Over de brede boulevards de Radetzky Mars. Schallende trompetten op de pleinen.

Er is zoveel stedelijke schoonheid in Wenen dat je metaforen gaat zoeken. Het oog krijgt een overmaat aan indrukken en het oor doet ook mee. De muziek, maar ook de krakende parketvloeren van Schloss Schönbrunn.

Ruiken, proeven en voelen zijn eveneens van de partij: de bedwelmende geur van seringen op het Heldenplatz, de smaak van vette chocoladetaart of de warme lentezon die flirt met de stad.

 

Vanaf de Stephansdom

 

Overal knarsende en bellende trams. Nog nooit zo’n uitgebreid tramnet gezien. We wilden een keer een groot stuk met de tram afleggen, want dan zie je meer dan de lange tunnels waardoor de U-bahn dendert, maar lijn 1 ging ook de grond in. Smalle tunnels, wissels en splitsingen in de gewelven. Gelukkig maar voor even.

Natuurhistorisch Museum

 

Op een gegeven moment ben je helemaal verzadigd van alle barok en rococo. Dan wil je rust voor je ogen. Simpele lijnen en structuren. De glanzende wolkenkrabbers aan de Donau. Lange strakke bruggen over land en water. Want, dat is opvallend. Deze stad vol krullen en tierlantijnen heeft een saaie kaarsrechte rivier. Londen heeft de Theems, Parijs de Seine, maar Wenen heeft niets met de Donau, de stad is er met de rug vanaf gebouwd. Wenen is ontstaan aan de Wien: een lullig stroompje dat over grote afstand overwelfd is. In het Stadtpark stroomt de Wien door de open lucht, ingebed door weinig elegante betonnen oevers. Veel respect voor het water is er niet.

 

Reuzenrad in de Prater

Verfijnde smaken, statige paleizen, Biedermeier, Wiener Philharmoniker…  Het lijkt of de Wener dat op zondagmiddag allemaal achter zich wil laten. Want in de Volksprater was het ontzettend druk. Het Reuzenrad draaide zijn tergend trage rondjes en daaromheen groepeerde zich een dichtbebouwd pretpark. Hoempa en stampmuziek, bier en vette worst. De lucht van suiker en frituur.

Maar ook de vijf kilometer lange Hauptallee waarlangs de halve stad fietste, jogde of slenterde. De bomen waren al groen, de lucht nog steeds strakblauw.

Lente in Wenen.